Nieuws

Het ‘geitenpaadje’ dat Willy Oostdam naar de Pensioen In Zicht-cursus bracht

Bij haar onderwijsorganisatie stond de Pensioen In Zicht-cursus nog niet op de radar en was er geen budget. Maar Willy Oostdam was niet voor een gat te vangen. Haar idee om haar eigen individuele scholingsbudget in te zetten kreeg het groene licht. “Ik wilde me goed voorbereiden op mijn toekomst. Deze cursus bracht me het inzicht dat ik het eigenlijk goed voor elkaar heb en met vertrouwen deze nieuwe levensfase in kan.”

Sinds 16 november is Willy officieel met pensioen. Een leven lang was ze werkzaam als leerkracht in het Amsterdamse basisonderwijs. De laatste twaalf jaar van haar loopbaan als groepsleerkracht 7-8 in Amsterdam Zuidoost. Een vriend en ook haar reeds gepensioneerde echtgenoot die werkte bij ROC van Amsterdam wezen Willy toen haar AOW-leeftijd naderde op de PIZ-cursussen van Stavoor. Bij navraag bij haar schoolbestuur bleek dat deze cursussen “niet in het pakket zaten”. Als het niet rechtsom kan dan maar linksom dacht Willy. Ze bedacht een “geitenpaadje”. In overleg met de schoolleiding besloot ze haar eigen persoonlijke scholingsbudget in te zetten.

Voorbereiden op pensioen
Willy schreef zich in voor de PIZ-cursus in Schoorl. “Ik wilde inzicht krijgen in hoe ik mijn werkzame leven goed kan afsluiten en hoe je nieuwe invullingen kunt vinden. Ik wilde me gewoon goed voorbereiden.” Via de telefoon vertelt Willy dat de cursus haar veel opleverde. “We hadden een diverse groep met mensen uit verschillende beroepsgroepen. Cursusleider Frans Hoeke had heel goed in de gaten met wat voor mensen hij te maken heeft en maakte goed gebruik van de kennis die al aanwezig was. Het programma van de driedaagse zat doordacht in elkaar. Met allerlei werkvormen gingen we met elkaar in gesprek en spiegelden we elkaar in waar we staan, wat ons beweegt en hoe we kijken naar de tijd die voor ons ligt. Ik had vóór deze PIZ-cursus niet door dat ik het zelf zo goed voor mekaar had. Dat werd me duidelijk in de groep waar ik in zat. Er waren best veel mensen die zich echt verloren hadden in hun werk, een deel van hun werk valt in mijn ogen eigenlijk onder perfectionisme maar is wel werkdruk verhogend. Ook na werktijd gaan sommigen door. Ik zie dat ook om me heen overigens in het onderwijs. In de loop der tijd heb ik geleerd de balans tussen werk en ontspanning zo goed mogelijk te bewaken.

Rijk sociaal kapitaal
Een andere eyeopener voor Willy was dat ze “snel contact kan maken met nieuwe mensen. Ik had dat niet zo van mezelf in de gaten. Ik heb op deze cursus ontdekt dat ik in mijn nieuwe levensfase niet perse vrienden nodig heb om nieuwe dingen op te pakken. Ik kan me snel aansluiten bij andere mensen. Ik heb een rijk sociaal kapitaal dat ik verder kan uitbouwen. Ook beweeg ik veel, eet ik geen vlees en ben ik door de ontspanning die ik zoek goed in balans. De cursus liet me zien dat ik op heel kardinale punten er goed voorsta. Dat kreeg ik ook terug van de mensen in mijn groep.”

Eigenaarschap
Dat Willy met vertrouwen de nieuwe levensfase in gaat is geen toeval, zo valt te concluderen uit haar verhaal. Snel na de start van haar onderwijsloopbaan heeft Willy duidelijke en scherpe keuzes gemaakt over leven en werken. “Ik heb altijd goed nagedacht over wat voor mij belangrijk is en waar ik aan vast wil houden.”  Sommigen gebruiken een dagboek om te reflecteren op zichzelf en de wereld om hen heen en zetten hun gedachten op papier. Willy vulde gaandeweg haar werkzame leven een zakje met attributen die symbool staan voor haar waarden, overtuigingen maar ook haar kwetsbaarheden. Willy pakt in gedachten haar zakje uit.  “In mijn zakje zit bijvoorbeeld een miniatuur-fietsje. Dat staat voor zelf de regie nemen en zelfsturing. Eigenaarschap is voor mij heel belangrijk. Als ik ergens instap wil ik eigenaar zijn van een onderdeel of van het totaal.” Ook in het zakje: een gouden sleuteltje. “Daarmee wil ik zeggen dat er altijd een opening is naar mijn hart, mijn warme kant.”

Schaatstrainster
Vol energie en positiviteit is Willy haar nieuwe levensfase ingestapt. En ze zit bepaald niet achter de spreekwoordelijke geraniums.  Samen met haar echtgenoot was ze al voor haar pensionering mantelzorger voor een ernstige zieke vriend. Na diens overlijden handelt ze als executeur de nalatenschap af. Ook op een heel ander gebied was en blijft ze actief. Willy is trainster bij een schaatsclub. “Voor mij is schaatsen als zweven tussen hemel en aarde. Daar kom je van alles tegen.”  Ook bromberen vertelt ze met een lach. “Ik brom ook wel eens, maar blijf een aaibaar beertje hoor.”  En jawel: in het zakje van Willy zit ook een klein pluchen beertje op schaatsen.

Afscheid van school
In de PIZ-cursussen van Stavoor wordt onder meer stilgestaan bij de waarde van een betekenisvol afscheid. Gelet op Willy’s hang naar eigenaarschap is het geen verrassing dat ze uitgesproken ideeën had over de markering van het einde van haar onderwijsloopbaan. “Helaas is het zo dat nogal wat mensen teleurgesteld en soms zelfs verzuurd het onderwijs verlaten. Ik dus niet! Ik wilde mede op aanraden van mijn echtgenoot van mijn afscheid echts iets speciaals maken. Iets wat bij me past en energie geeft.”  Het werd dus niet een afscheid binnen de schoolmuren. Wél een door haar zelf geregisseerde en verzorgde lunch met collega’s en een borrel in een restaurant in het Diemer Bos. Speciaal voor de gelegenheid had ik een jurk gekocht terwijl ik als leerkracht altijd een broek droeg. “Het paste mooi allemaal binnen het budget dat ik kreeg.”

Boodschap aan jongere collega’s
Daarin zit ook de boodschap verpakt die Willy aan jongere collega’s mee wil geven: neem zelf als onderwijsprofessional de ruimte, durf professioneel eigenwijs te zijn en werk niet voortdurend in opdracht van anderen. Want daar gaat het volgens Willy ernstig mis in het onderwijs. Teveel beleidsmakers (“bobo’s)  die dingen bedenken en hiermee de onderwijsmensen die het werk moeten doen hinderen en voor de voeten lopen. “De overhead en de bureaucratie is ontzettend toegenomen tijdens mijn tijd in het onderwijs. Als mensen die nu in beleids- en managementfuncties zitten voor de klas zouden gaan staan, kunnen we het lerarentekort voor een groot deel oplossen. Het management moet de leraren faciliteren. Helaas is het eigenlijk het omgekeerde gebeurd. Zo jammer. Het werken met kinderen is het leukste wat er is.  Ik hoop dat die kloof tussen werkvloer en de lagen eromheen in het onderwijs echt gedicht gaat worden.”