Nieuws

Singles met pensioen in coronatijd

Over kwetsbaarheid en veerkracht

Wat betekent stoppen met werken voor singles nu, in deze tijd?

In Nederland leven 3 miljoen mensen als alleenstaande, met of zonder kinderen. Van deze mensen heeft 1 op de 5 een latrelatie. Van de 65-plussers is 31% single. (CBS cijfers 2014).

Als we in de Pensioen in Zichtcursussen dit laatste getal noemen, komt het voor de meesten niet overeen met hun gevoel en beeldvorming. Het lijkt toch alsof bijna iedereen samenwoont met partner en kinderen en kleinkinderen heeft! In deze tijd van sociale afstand wordt dit beeld veelvuldig geëtaleerd. Belangrijk dus dat er een tegengeluid blijft klinken, waarmee dat beeld genuanceerd wordt en recht doet aan andere leefvormen.

We vroegen een aantal singles van recente cursussen hoe het is om nu afscheid te nemen van je werk. We kregen uiteenlopende reacties:

“Ik zie het als een retraite. Een stilteperiode die me goed doet. Ik schrijf, dicht, teken en schilder en deel dit met een aantal zielsverwanten. We inspireren elkaar.”

“Ik hoef mijn plannen niet erg bij te stellen. Opruimen, klussen en op orde komen in en om het huis kan volop gebeuren. Reisplannen komen daarna wel weer.”

“Ik had me deze tijd heel anders voorgesteld. Afkicken van een leven lang met plezier en overgave werken is nu wel een erg eenzaam proces. Ik spreek bijna uitsluitend mensen aan de telefoon of via beeldbellen. Ik ben eigenlijk in de rouw en loop daarmee met mijn ziel onder de arm.”

“De dagen vliegen voorbij, mijn doelijstjes en bucketlist liggen te slapen. In de Pensioen in Zichtcursus werd gewaarschuwd voor een te kleine wereld, prikkelarm, passief, waar eenzaamheid op de loer ligt! Ik neem me dit ter harte en zorg voor een nieuw ritme door elke ochtend vroeg te gaan wandelen, verrekijker en vogelboek mee. Meestal alleen, sinds kort met een vriend, samen stil is minder stil.”

Ruimte om eigenheid te delen
Een deel van de single 65-plussers is bewust single. Een andere deel is (on)gewenst single geworden door scheiding. Sommigen hebben hun partner door overlijden verloren. Singles weten meer dan wie ook hoe belangrijk het is om initiatiefrijk, sociaal vaardig en wendbaar te zijn. Dit komt nu goed van pas. Ontwikkeling is een leven lang mogelijk.

We zien de laatste jaren dat er steeds meer singles zich aanmelden voor onze cursussen Pensioen in Zicht. Het is belangrijk dat er aparte cursussen zijn voor singles, ruimte om eigenheid te delen en gemeenschappelijkheid met diverse andere mensen te onderkennen. Want de groep singles is heel divers! Soms happy en soms niet. We zien een toenemende behoefte….

Dr. Hanne Laceulle* schreef over de ouder wordende mens dat, in plaats van de beelden over aftakeling en trotseren, andere beelden passend en inspirerend zijn.
“Ieder mens is vanaf de geboorte kwetsbaar en in ontwikkeling, ook op rijpe leeftijd.”
Als we dit ter harte nemen ontstaat een andere metafoor dan de botte die Marianne Zwagerman in haar column voor BNR gebruikte: “Oud hout wat gekapt moet worden!”

De afgelopen 15 jaar heb ik heel wat cursussen voor singles mogen verzorgen. De ervaringen en inzichten die ik heb opgedaan wil ik graag met u delen:

Nabijheid
Mogelijk voelt het voor iedereen, jong en oud, op dit moment afwisselend fijn en niet fijn om een weg te vinden met bewegings- en sociale beperking. Weten en voelen dat je niet alleen bent met je behoeftes, wensen, dromen én dromen aan diggelen scheelt al heel veel. Aandacht voor de betekenis  om door niemand aangeraakt te worden, geen hand, geen knuffel, geen schouderklopje, geen aai over de bol. Maar ook de herkenning als er al een poosje schaarste is en hoe je hiermee omgaat. Dit delen geeft al opluchting, zonder dat er een oplossing is.

Mogelijkheden zijn er wel. Soms door even burgerlijk ongehoorzaam te zijn en de 1½ meter te overbruggen door een knuffel. Soms door tijdelijk bij kind en kleinkinderen te gaan wonen, wederzijds vervulling van een behoefte. Leunen tegen een boom of een huisdier knuffelen kan troost bieden.

Schoonheid en verwondering
Laven aan kunst, schrijven, dichten en muziek beroert het gemoed. Verdriet en vreugde kunnen geraakt worden. Erik Scherder, de bekende neuropsycholoog, zal het toejuichen om op dit vlak iets nieuws te gaan ontwikkelen. Maar ook kunst- en muziekbewonderaars vinden hun weg, musea stellen hun online deuren open.
En wie weet kun je dit delen!

Zinvol leven in de kleine wereld
“Niet vrij zijn van, maar vrij zijn met”
Een expeditie Ikigai: waar kom je je bed voor uit, wat bezielt je, waar voel je je bij betrokken? In Okinawa – een van de Blauwe Zones waar mensen vitaal ouder worden – is jong en oud bekend met dit begrip Ikigai als doel in je leven en levensvreugde. Misschien ontdek je juist nu bij tegenslag wat van waarde is!

Stille plekken voor trage vragen

Welk talent en levenshouding kun je aanspreken om hier monter en fit mee om te gaan?  Welke vragen zijn behulpzaam? Hoe ga je om met onzekerheid over de toekomst? Kun je eigen rituelen vinden, alleen of samen? Wie laat je toe in dit zoekproces? Is er ruimte voor zelfrelativering en humor?

Sociaal netwerk
Bij wie hoor je? Bij wie wil je graag horen? Wie wil je graag meer in je leven? Wie mis je?
Werk is een belangrijk deel van je sociaal leven geweest. Veel singles hebben daarnaast een stevige vriendengroep en geleerd om initiatiefrijk te zijn. Behoud en uitbreiding vergt vindingrijkheid in deze tijd. Alles start met eigenliefde en vertrouwen, van daaruit durf je uit te reiken. Kunnen delen van behoefte, verdriet, angst en dromen. Misschien gaat het daar wel om, nu en in de toekomst.

Lieneke Akkerman
Trainer/coach Pensioen in Zicht / Vitaliteit in Zicht Stavoor

Foto’s: Henrie de Jong, Pensioen in Zichtcursussen op verschillende plekken in het land

Dr. Hanne Laceulle, Universitair docent Filosofie en Levensloop – Academie voor Humanistiek:
Een levenlang ‘worden wie je bent’, dat is pas hip. (Volkskrant 30 december 2015)

Ontroerend en humoristisch filmpje over aanraking

Meld u aan voor ons gratis webinar voor singles, vrijdag 15 mei om 11.00 uur.

Onze website maakt gebruik van cookies en daarmee vergelijkbare technieken. Klik op 'Ik ga akkoord' om toestemming te geven voor het plaatsen van cookies. Lees meer over cookies