Netwerk van allochtone vrouwen zet zich in voor 'lotgenoten'

Van 'Fatima' tot 'Famke'

Bakkeveen/Allardsoog, 8 april. Voor de laatste keer komt de groep allochtone vrouwen bijeen die via Emancipatiebureau Equa een cursus volgt tot voorlichtster. Elf vrouwen met wortels in andere culturen en landen die zich nu gaan inzetten voor hun lotgenoten in Friesland. 'Ieder van ons heeft een plek in de Friese samenleving gevonden; een plek ergens in het midden van twee culturen', schrijven ze in hun folder Famkes, Women for women. 'Op basis van onze deskundigheid, ervaring en geschiedenis willen wij nu andere allochtone vrouwen ondersteunen en begeleiden.'

De 'Famkes' zullen daartoe o.a. voorlichtingsbijeenkomsten gaan organiseren over algemene thema's als gezondheid en onderwijs, en (cultuur)specifieke thema's als huiselijk geweld, besnijdenis en maagdelijkheid. Maar ze willen ook allochtone vrouwen begeleiden bij het vinden van hun weg in hun wijk of dorp en de voorzieningen in Friesland. Daarnaast wil de groep ontmoetingen organiseren met autochtonen en voorlichting en informatie gaan geven aan organisaties voor onderwijs, hulpverlening en medische zorg over allochtone vrouwen en wat het betekent om met een migratiegeschiedenis hier te (gaan) leven. Op basis van ervaringsverhalen willen zij zo een bijdrage leveren aan een beter imago van de allochtone vrouw in Nederland en een respectvolle benadering van allochtone mensen.

Netwerk opbouwen

Zo'n twee jaar geleden begon een elftal allochtone vrouwen aan het traject. Emancipatiebureau Equa had met hen een netwerk voor ogen van ervaringsdeskundigen die de belangen behartigen van allochtonen, met name vrouwen, o.a. in de contacten met Friese organisaties voor onderwijs, gezondheid enz.. In het traject zijn de vrouwen opgeleid tot deskundige presentatoren en initiatiefneemsters. In september zal het merendeel van hen het certificaat 'voorlichter' ontvangen.

De training, verzorgd door Stavoor (rechtsopvolger van het voormalige Allardsoog), bestond uit een achttal bijeenkomsten van elk twee dagen. "In het begin waren de dames nog wat afwachtend en aftastend", vertelt de trainster Shanti Ghiraw. "Ze hadden duidelijk nog zo hun reserves. Maar nu zit hier een groep ambitieuze, sterke vrouwen die er zin in heeft om aan de slag te gaan." De cursisten bevestigen deze indruk met enthousiaste verhalen over de cursus en hun activiteiten in de praktijk. Sommigen zijn al actief met het organiseren van ontmoetingen en het informeren van autochtonen.

Herkenning en zelfrespect

De deelneemsters zijn allen enthousiast over het trainingstraject. Allen roemen de effecten van het samen delen, het uitwisselen van ervaringen en vooral de herkenning van elkaars ervaringen. In de cursus is aandacht besteed aan basisvaardigheden als leren luisteren en feedback geven. Maar ook thema's als zelfrespect, emancipatie en jezelf durven zijn in een andere cultuur, zijn aan de orde gesteld. "In onze culturen zijn vrouwen niet gewend om voor zichzelf op te komen, om hun kwaliteiten te verkopen", vertelt Balwinder Kaur. "In onze opvoeding lag het accent op beleefd zijn en bescheidenheid." In de cursus hebben de vrouwen geleerd te laten zien wat ze waard zijn. "Veel allochtone vrouwen berusten in hun rol, versterken juist de beeldvorming van slachtoffer door een teruggetrokken opstelling. Dat is jammer, want ook allochtone vrouwen hebben vele kwaliteiten."

Denk niet zwart/wit

Unaniem zijn de dames in hun uitlatingen over hun positie als allochtone vrouw in de Nederlandse samenleving. "Wij zijn niet zielig, geen slachtoffer", zeggen ze. "Er komt méér binnen dan alleen een vrouw met een hoofddoek. Wij zijn niet dom: wij kúnnen iets!". Balwinder vertelt over de vrouwelijke buschauffeur die ze trof op weg naar de Efteling. Aanvankelijk reageerden de passagiers bij de halte lacherig toen er een allochtone vrouw aan kwam lopen in uniform, mét hoofddoek. "Maar mooi dat ze achter het stuur ging zitten, alsof het de gewoonste zaak van de wereld is. Daar heb ik haar mee gecomplimenteerd. Ze legde iedereen met haar zekere optreden het zwijgen op."

Natuurlijk heb ik als allochtone vrouw

ook kwaliteiten, maar ik heb nu geleerd

hoe ik die kan overdragen

Ook Daniela kan het gevecht tegen vooroordelen illustreren met een mooie anekdote uit eigen praktijk: "Mensen die ik via mijn werk aan de telefoon heb, horen duidelijk dat ik allochtoon ben. Maar als ik ze later ontmoet, zijn ze stuk voor stuk verbaasd: 'o, maar je bent wit', roepen ze dan. Terwijl een collega van Surinaamse afkomst met een overwegend Fries accent het precies andersom meemaakt. Het zijn zulke primaire reacties. Wat dat betreft zijn wij als mens toch nog sterk onderontwikkeld."

Effecten van ontworteling

"Voor mij als dochter van Turkse migranten is in de contacten met de medecursisten vooral duidelijk geworden wat het voor mijn ouders heeft betekend om zich als migrant hier te vestigen", vertelt Hikmet. "Ik kan me nu beter inleven en weet wat de consequenties zijn van ontworteling." In de training hebben de dames uitgebreid stilgestaan bij de integratieproblematiek. "Dan blijkt bijvoorbeeld dat het uiteindelijk geen verschil maakt hoe lang je al in Nederland bent", aldus Francis Narain-Jialall, "de problemen blijven hetzelfde."

Daniela schreef een artikel over integratieproblematiek, onder andere over de positie van de allochtone vrouw, gebaseerd op haar eigen ervaringen. Ze publiceerde het op haar werk. Dat maakte indruk. Sommige collega's hebben de tekst zelfs boven hun bureau opgehangen als reminder. Daniela: "Volgens mij is er namelijk ook vaak sprake van verkeerde beeldvorming. Veel allochtone vrouwen zijn goed geschoold en geëmancipeerd als ze in Nederland arriveren. Als gevolg van de ontworteling hebben ze echter meer problemen met participatie dan emancipatie. Zij vinden het moeilijk om hun weg te vinden in dit nieuwe land en beheersen de taal onvoldoende. Daardoor belanden ze gauw in het hokje 'ongeschoold en niet geëmancipeerd'."

Weerstand ombuigen

Communicatie was een terugkerend thema in de cursus. Met name het omgaan met gevoelens van weerstand halen veel dames aan als leerpunt. Wat doe je als je iets vervelend vindt of als je het ergens niet mee eens bent? Hoe verwerk je dat en hoe ga je met iemand een gesprek aan, ook al heb je verschil van mening over een onderwerp? "Het is in onze culturen heel gebruikelijk om je ongenoegen te ventileren. Om zichtbaar boos te worden", stellen ze. "Wij zijn gauw op onze tenen getrapt en reageren dan beledigd en fel. Dan is er natuurlijk geen sprake meer van communicatie, in de zin van uitwisseling, ontmoeting en luisteren naar elkaar. In de cursus hebben we geoefend om gevoelens van weerstand te herkennen en benoemen. We hebben geleerd hoe je ook anders kunt reageren. Dat je eerst ook naar jezelf kunt kijken - waarom word ik hier zo boos over? - om vervolgens te kijken hoe je je gevoelens constructief kunt inzetten in je contact met de ander."

Voorlichtingsbijeenkomst organiseren

Verder zijn in de training thema's behandeld waarover de deelneemsters straks voorlichting moeten kunnen geven, zoals huiselijk geweld, opvoeding en gezondheidszorg. Ook is uitgebreid aandacht besteed aan presentatietechnieken. Over hoe je een presentatie opbouwt, waar je op moet letten tijdens het spreken enz.. "We hebben veel geoefend", vertelt Sabine. "En dan ervaar je bijvoorbeeld als vanzelf hoe belangrijk het is om je goed voor te bereiden, om rustig en duidelijk te spreken en oogcontact te houden met je publiek. Een goede beheersing van de Nederlandse taal is in elk geval een voorwaarde, maar evengoed is een zelfverzekerde houding belangrijk. Daar moet je wel een beetje lef voor hebben."

Deelnemers Equa-traject 'Voorlichtster'

De dames - met wortels in Algerije, India, Indonesië, Iran, Kroatië, Suriname, Tunesië en Turkije - weten als geen ander wat het betekent om als migrant je weg te vinden in een nieuw land. De groep bestaat uit:

Mitra Alirezazadeh uit Iran, HBO-geschoold (o.a. maatschappelijk werk), nu studente 2^e jaars psychologie

Daniela Artić-Morača uit Bosnië, dierenarts/microbioloog, werkzaam als beleidsmedewerker bij de Provincie Friesland

Sehribani Bozer, geboren in Turkije, doet divers vrijwilligerswerk

Anita Braun, z-verpleegkundige, geboren in Indonesië

Linda Grine, docente wiskunde met wortels in Algerije

Sabine Groeneveld (Shyama Priya), afkomstig uit Brits Guyana (Z-Amerika), HBO-V geschoold

Balwinder Kaur, geboren in India, MDGO-opleiding in Nederland, doet divers vrijwilligerswerk

Hikmet Kesici, met wortels in Turkije, HBO-geschoold Sociaal Pedagogisch Werk

Francis Narain-Jialall, met wortels in Suriname, doet diverse bestuursfuncties en vrijwilligerswerk

B. Raouia Mosbahi, voormalig lerares Frans uit Tunesië, volgt nu een opleiding tot klassenassistent

Aliya Yusuf, geboren in Somalië, literatuur gestudeerd, biedt nu mantelzorg.

Over Emancipatiebureau Equa

EQUA is een provinciaal emancipatiebureau. Het werkt op verschillende maatschappelijke gebieden, zoals levensloop, jongeren, individuele advisering, infrastructuur, werkgelegenheid en ondersteuning aan allochtone vrouwen in het emancipatieproces. Het Friesche Emancipatiebureau in Leeuwarden werkt als steun- en adviesfunctie van de provincie Fryslân.

Voor meer informatie, zie www.equa.org