OUDERE WERKNEMERS: RENDEREND OF GELDVERSLINDEND?

Hoewel er geen eensluidend antwoord op de workshoptitel uit voortkwam, zorgde de combinatiesessie van Stavoor en adviesbureau Phusis wel voor geanimeerde bilateraaltjes, scherpe vragen over de aanpak van leeftijdsbewust beleid en prikkelende ideeën om leeftijdsbewust beleid praktisch inhoud en vorm te geven. Wat te denken van de gedachte om WAO-ers uit de bouw in te schakelen bij de consumentenvoorlichting in bouwmarkten? Een goed idee én zeker niet geldverslindend.

Toine de Caluwé, directeur van het Leidse adviesbureau Phusis dat zich sterk maakt voor de blijvende inzetbaarheid van 55-plussers, ontrafelde in zijn inleiding stap-voor-stap het probleem van vergrijzing en ontgroening in de Nederlandse samenleving. "Ik ben nu 61 jaar. Ik wil nog helemaal niet aan de kant staan; ik wil minimaal tot mijn 70^ste blijven werken. Jammer genoeg ziet onze huidige maatschappij mensen van mijn leeftijd steeds meer als een 'nationale plaag'. Natuurlijk is het een mogelijkheid om vijftigers en zestigers te verbannen uit het bedrijfsleven, maar het is beter om ze in huis te houden. Wij kunnen hun kennis en ervaring goed gebruiken. Door naar hen te luisteren, doen wij bovendien goede ideeën op voor de aanpak van het vergrijzings- en ontgroeningsprobleem."

Één trefwoord

Toine de Caluwé daagde de workshopdeelnemers uit na te denken over wat volgens hen het probleem is in de Nederlandse samenleving, voor wie het een probleem is en waar de oplossing ligt. Vervolgens moesten ze in overleg met hun buurman/-vrouw dat denkproces vangen in één trefwoord. Deze mini-brainstorm leidde onder meer tot de volgende kernbegrippen:

"Al deze trefwoorden vormen onderdeel van het actuele probleem op het gebied van vergrijzing en ontgroening", zei De Caluwé na afloop van de mini-brainstorm. Hij legde zijn visie vervolgens uit aan de hand van het 'Transferium van Phusis', een matrix met vier kwadranten om leeftijdsbewust beleid goed gestalte te kunnen geven.

Social engineering

"De Nederlandse maatschappij - en dus ook het bedrijfsleven - zit in een Neanderthaler-fase", aldus De Caluwé. "De huidige problematiek is nog nooit vertoond. Wij leven in een maatschappij die steeds meer eigen verantwoordelijkheid verlangt van mensen. Buiten de basisvoorzieningen om moeten zij heel veel zaken zelf regelen. Mede daarom moeten organisaties hun medewerkers helpen vitaler te worden, meer verantwoordelijkheid te dragen, attitudes te wijzigen en na te denken over hun levensloopbestendigheid. Tot nu toe gebeurt dat veel te weinig. Kortom: er is zeer veel achterstallig onderhoud te plegen. In dat licht pleit ik voor 'social engineering'. Organisaties - lees: het management - moeten investeren in de bewustwording van medewerkers. Ze moeten ervoor zorgen dat mensen actief worden en gebruikmaken van hun ervaring en expertise. Medewerkers moeten in zichzelf willen investeren, ze moeten werken aan een paspoort voor de nieuwe arbeidsmarkt. Een paspoort dat is gebaseerd op kennis en ervaring. Waarom is dat nodig? Omdat medewerkers daardoor zowel binnen als buiten de eigen werkomgeving van betekenis kunnen blijven. Er is in ons land heel veel verborgen werk in sectoren als onderwijs, opvoeding, cultuur en inburgering. Dat 'werken in de samenleving' draagt bij aan de zingeving voor oudere medewerkers en laat leeftijdsbewust beleid écht tot leven komen. Onze maatschappij is daar zeer bij gediend."

Één prikkelend idee

Na deze begeesterende verhandeling nam Lieneke Akkerman, trainer/adviseur bij Stavoor, de workshop over voor een compacte creatieve en interactieve sessie. Zij vroeg de deelnemers voor zichzelf te bepalen hoe zij - of de organisaties die zij vertegenwoordigen - van betekenis kunnen zijn op het gebied van leeftijdsbewust beleid. "Ongetwijfeld heeft u vandaag een aantal goede ideeën gehoord, zoals een leerplicht voor 50-plussers of maatschappelijke dienstplicht voor ouderen. Welk idee is u het meest bijgebleven? Of als u zelf een verrassend idee heeft: omschrijf dat idee kort en krachtig."

Iedereen kreeg vervolgens een minuut om één prikkelend idee te noteren. Na die minuut gooide Lieneke diverse keren een bal de zaal in. Degene die de bal ving, moest zijn of haar idee met de groep delen. Dat leidde op de eerste plaats tot vermakelijke taferelen, maar zeker ook tot enkele goede ideeën. Een selectie:

Hoe krijg je 50-plussers in beweging?

De volgende vraag voor alle aanwezigen was: Hoe krijg je 50-plussers in beweging? Dat leidde tot heel diverse reacties. "Wij blijven in Nederland gevangen in de gedachte van collectiviteit", verkondigde één deelnemer. "Het is veel interessanter om te kijken hoe wij individuele wensen kunnen vertalen in iets groots." "Denk niet langer na over je medewerkers, maar ga concreet mét hen aan de slag", opperde een ander. Een heel verrassende: "Ik ben voorstander van sluiting van alle loketten van instanties in Nederland. Dat dwingt mensen zelf een weg te vinden in de sociale wildernis. Je haalt ze daarmee uit de slachtofferrol en brengt een beweging van 'Zelfstandigen Zonder Personeel' op gang. Indirect stimuleer je daardoor ook de creativiteit op ontzettend veel onvermoede plekken. De keuze is: vrijwillig bewegen of onvrijwillig bewegen. Dat is de boodschap die de samenleving moet uitzenden." Een bijzondere tot slot: "Waarom komt er geen Teleac-cursus empowerment voor oudere mbo-ers?". "Zo'n soort initiatief bestaat al", vult een andere deelnemer meteen aan. "Onder de naam Pitstop kunnen ouderen aan zelfreflectie doen. Wat vinden zij belangrijk in hun leven? Hoe verhoudt zich dat tot het ouder worden? En: Hoe kan een bedrijf het meeste rendement halen uit oudere medewerkers?" "Het rendement van oudere medewerkers kan in Nederland absoluut groter zijn", haakt De Caluwé aan op de reacties van de aanwezigen. "De grootste verspilling ligt in het niet investeren in vijftigers en dat wordt vervolgens afgewend op de samenleving. Mijn stelling is: Je moet een vijftiger vragen om te bewegen en hem vervolgens de kans geven in zichzelf te investeren. Bij de Regiegroep GrijsWerkt leeft de notie dat dat tijd nodig heeft."

Zoals gezegd: een eensluidend antwoord op de vraag 'renderend of geldverslindend?' werd niet gegeven, maar de discussie onder de deelnemers werd wel op uiteenlopende manieren 'uitgelokt'. De aanwezigen werden bedankt voor hun aandacht en interactie met de bekende woorden van bandleider Duke Ellington: 'you don't mean a thing, if you ain't got that swing'. Oftewel:Je eigen bewogenheid en bevlogenheid is de motor om plannen en prikkelende ideeën rond leeftijdsbewust personeelsbeleid op de grond te lanceren en engagement bij langer werken te vergroten.

Terug